WAAK klaar voor Individueel Maatwerk

Het maatwerklandschap in Vlaanderen is met de komst van het nieuwe statuut ‘Individueel Maatwerk’ veranderd. Wij bieden aangepast werk aan iederéén die een afstand heeft tot de arbeidsmarkt, dus ook op ons heeft dit een impact. De hervorming betekent niet alleen een administratieve omschakeling, het heeft ook zijn weerslag op de maatwerkerspopulatie van WAAK. 

Van Beschutte en Sociale Werkplaatsen naar Collectief en Individueel Maatwerk

Om het maatwerklandschap in zijn huidige vorm volledig te begrijpen, blikken we terug op de evolutie van maatwerk. Ook WAAK maakte een dergelijke evolutie door. Tot 2019 bestonden er enkel Beschutte en Sociale Werkplaatsen. Deze werden in 2019 samengevoegd tot ‘collectieve maatwerkbedrijven’. Mensen die in deze bedrijven tewerkgesteld waren, kregen het statuut ‘collectief maatwerk’. 

Deze mensen worden daartoe officieel erkend door VDAB en de Vlaamse Overheid. De werkgever krijgt die de maatwerker in dienst neemt een tweevoudige subsidie: een compensatie voor het rendementsverlies en een tegemoetkoming voor de begeleiding en ondersteuning op de werkvloer. 

De ‘gemeten’ afstand tot de arbeidsmarkt bepaalt welk subsidiepakket de maatwerker mee krijgt. Zo is er een WOP (WerkOndersteuningsPakket) voor maatwerkers of een VOP- (Vlaamse OndersteuningsPremie) of SINE-subsidiepakket (Sociale INschakelingsEconomie) voor mensen met een kleinere afstand tot de arbeidsmarkt.

Individueel maatwerk: one size fits all

Op 3 juli 2023 kwam hierin verandering in: alle ondersteuningsvormen naast collectief maatwerk werden samengebracht onder één enkel statuut: Individueel Maatwerk. Iedereen met een arbeidsafstand kan sindsdien met een subsidiepakket aankloppen bij een werkgever – en dat kan zowel een maatwerkbedrijf als een regulier bedrijf zijn. 

Op het eerste zicht lijkt dit een evident gegeven, maar als je daar als bedrijf geen ervaring mee hebt, is het niet eenvoudig om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt gepaste ondersteuning en arbeid te geven. Niet ieder bedrijf begrijpt ten volle wat een maatwerker kan of net niet kan.

Een tussenoplossing is dat maatwerkers onder begeleiding van WAAK Werkbegeleiders aan de slag gaan op de productievloer van de klant. 

Ontdek de inhouse enclavewerkoplossing van WAAK.

Diversere doelgroepmedewerkers

WAAK heeft Individueel Maatwerk volledig geïntegreerd in haar werking. We beschikken over de nodige expertise om correct om te gaan met de bijhorende administratie en zijn ondertussen goed vertrouwd met de steeds diverser wordende doelgroep. Dit betekent dat waar vroeger vooral personen vanuit het buitengewoon onderwijs of mensen met een fysieke beperking bij ons terechtkwamen, zien we vandaag een sterke instroom van verschillende andere profielen zoals:

• Mensen met psychische kwetsbaarheden zoals depressie of burn-out.
• Personen met ASS (autismespectrumstoornissen): Hiervoor kregen onze leidinggevenden dit jaar gerichte opleidingen waarbij ze leerden hoe ze beter en gepaster kunnen omgaan met mensen met autisme.
• Ex-gedetineerden. Dankzij ons maatwerkatelier in de gevangenis van Oudenaarde vinden zij steeds beter de weg naar WAAK.
• Langdurige werklozen en zieken, die binnenkort hun uitkering dreigen te verliezen, stromen in op de arbeidsmarkt. Deze mensen zullen ook bij maatwerkbedrijven aankloppen. Om hoeveel mensen het gaat, is nog niet duidelijk. Daar zal men pas in de tweede jaarhelft van 2026 zicht op krijgen. 

Evenwicht bewaren op vlak van contingent 

Als maatwerkbedrijf moet WAAK erop toezien dat 55% van de maatwerkerspopulatie het statuut Collectief Maatwerk heeft, anders heeft dit een rechtstreekse impact op onze erkenning als maatwerkbedrijf en ons contingent (i.e.: het maximaal aantal voltijdse plaatsen (VTE) dat een maatwerkbedrijf van de Vlaamse Overheid toegewezen krijgt om mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt tewerk te stellen). 

WAAK kiest ervoor om niet 55%, maar 75% collectief maatwerkers in dienst te hebben, medewerkers met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt – en dus ook met de grootste ondersteuningsnood. Om dat dit jaar te kunnen behouden, hebben we er bewust voor gekozen om één maatwerker per dag aan te werven.

De overige 25% medewerkers bestaan uit gekwalificeerde begeleiders en reguliere functies. Ook het statuut Individueel Maatwerk behoort tot die groep. Vandaag bestaat WAAK uit:

• 76% medewerkers met het statuut Collectief Maatwerk
• 7% medewerkers met het statuut Individueel Maatwerk
• 17% begeleiders en bedienden in reguliere jobs

WAAK wil trouw blijven aan haar missie en visie: dat is werk bieden aan alle mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Wij willen niet enkel mensen met collectief maatwerk in dienst nemen. We willen ook mensen met individueel maatwerkstatuut aanwerven. Hoe groot die afstand ook mag zijn, WAAK wil er voor alle mensen zijn met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Wat is een maatwerkbedrijf? Lees meer over activiteiten, doelen en subsidiëring

Een krachtigere rol voor het OpleidingsCentrum die rol van proeftuin op zich neemt

WAAK kiest voor een toekomstgerichte oplossing en wil daarbij de rol van het OpleidingsCentrum (OC) versterken. Bij WAAK melden er zich ook werkzoekenden die niet-geïndiceerd zijn - dat wil zeggen dat deze mensen geen maatwerkindicatie hebben van VDAB. 

Het is aannemelijk dat er onder deze personen mensen zitten die in aanmerking zouden kunnen komen voor het statuut Collectief Maatwerk, maar dat op vandaag nog niet hebben. Samen met VDAB en collega-maatwerkbedrijven Westlandia en OptimaT (sluiten aan in een tweede fase) heeft WAAK daarom een proeftuin opgestart:

• Werkzoekenden zonder indicering lopen vier weken stage in het Opleidingscentrum van WAAK en worden ondertussen volledig gescreend.
• VDAB kan hen observeren tijdens hun stage en screening en ontvangt het eindrapport.
• Op basis van dat rapport beslist VDAB of iemand het statuut Individueel of Collectief Maatwerk krijgt of wordt doorverwezen naar het reguliere circuit.
• Alle personen met het advies collectief of individueel maatwerk kunnen nadien instromen bij WAAK.

Deze werkwijze biedt alle betrokken partijen een win-win situatie: VDAB, WAAK, collega-maatwerkbedrijven, het Opleidingscentrum en de maatwerker zelf die niet langer tussen twee stoelen valt!